Ayurveda en de Winter

Ayurveda en de Winter

In Ayurveda wordt ervan uitgegaan dat voeding en leefstijl de beste geneesmiddelen en remedies zijn. We worden of zijn wat we consumeren en wat we denken en doen. Alles wat we consumeren bestaat uit de vijf elementen ether, lucht, vuur, water en aarde. Die vijf elementen uiten zich op een dynamische en functionele manier in de drie levensenergieën; Vata, Pitta en Kapha, de drie Dosha’s.

Ook de seizoenen worden in de Ayurveda ingedeeld in de drie dosha’s. Vanuit Ayurvedisch perspectief schommelt het evenwicht van de constituties met de seizoenen. Verkoudheid en griep komen in de winter veel vaker voor. In het begin van de winter overheersen vocht en kou. De wisseling van de herfst (Vata) naar de winter (Kapha) is de periode waarin Kapha makkelijk vermeerdert en wordt beïnvloed. De natuur bereidt zich voor op het volgende seizoen. De aarde wordt beschermt met een deken van bladeren. De dieren hebben inmiddels hun wintervacht en hopelijk voldoende voedsel bij elkaar gescharreld. Sommige dieren zijn begonnen aan hun winterslaap. Ook voor de mens wordt het tijd voor aanpassing en verandering in onze dagelijkse routine. Belangrijk om de winter goed in balans door te komen en onze weerstand op peil te houden.

Kapha
Voor mensen met een overwegende Kapha gestel en voor mensen die in de Kapha-fase van hun leven zitten (0-15 jaar), of voor mensen met een grote Kapha disbalans is de wisseling van herfst naar de winter een gevoelige overgang. Voor hen is het belangrijk veel aandacht te besteden aan het verlagen van Kapha en goed te luisteren naar wat hun lichaam te vertellen heeft. Kapha uit balans betekent bijvoorbeeld meer slijmvorming.

Tips
Door de lage buitentemperatuur in de winter is de spijsvertering dan doorgaans sterker dan in de andere seizoenen. Daarom kan er gerust in de winter zwaarder en meer gegeten worden. Eet bij voorkeur warme en voedzame gerechten, zoals stamppot, maaltijdsoepen en ovenschotels met verwarmende kruiden. Kies groenten en fruit van het seizoen, bij voorkeur uit de omgeving. Vers fruit uit de omgeving is in de winter schaars. Gedroogd fruit en noten is een goede vervanging. Vermijd of verminder rauwkost en salades en koude dranken. Het regelmatig drinken van heet water met verse gember is zeer aan te bevelen. Het houdt het slijmvlies fit en het voert afvalstoffen af. Gebruik in dit seizoen bij voorkeur de smaken ‘bitter’, ‘wrang’ en ‘scherp’. Kruiden die kapha verminderen zijn bijvoorbeeld: Anijs, cayennepeper, fenegriek, foelie, verse gember, kaneel, kardemom, komijn, kruidnagel, geelwortel, laurier, mierikswortel, nootmuskaat, zwarte peper, venkel.

Dagelijkse routine volgens ayurveda
Kapha bezit de eigenschappen kou en vocht en kan daarom met warmte en droogte in evenwicht worden gebracht. Een verwarmende oliemassage van het hele lichaam in de ochtend stimuleert de bloedsomloop. U masseert vóór het douchen of baden het hele lichaam met warme sesamolie – of met een kruidenolie die Kapha kalmeert – en laat de olie een paar minuten intrekken. Deze massage stimuleert de bloedsomloop en heeft een kalmerende uitwerking op ons zenuwstelsel. Neem daarna een warme douche of een aangenaam bad.

Een belangrijk punt in onze dagelijkse routine in de winter is beweging. Hierdoor wordt Kapha goed in evenwicht gebracht. Omdat in de winter de stofwisseling en lichaamskracht bij gezonde mensen sterker is dan in andere seizoenen, kunnen we lichamelijk actiever zijn. Let hierbij op een goede verhouding tussen rust en activiteit. Maak dagelijks een wandeling, ondanks de kou. Draag warme, natuurlijke kleding, bijvoorbeeld van katoen en lamswol, en vermijd tocht en vochtige lucht in de woonruimte.

In de winter zijn de dagen korter en hebben we behoefte aan langere nachtrust. Goede nachtrust is  belangrijk. Tijdens de slaap kan het lichaam zich herstellen. Ga steeds ongeveer op dezelfde tijd – en niet te laat – naar bed en sta altijd om ongeveer dezelfde tijd op. Een dergelijk ritme geeft en bevordert rust. Behalve voldoende nachtrust kan regelmatige mediteren een sleutel bieden tot diepe innerlijke ontspanning. Eenvoudige vormen van meditatie zijn bijvoorbeeld dagelijkse handelingen met volle aandacht te verrichten of naar rustgevende muziek luisteren.